Malatya’nın köklü dil kültürünü, unutulmaya yüz tutmuş deyimlerini, atasözlerini ve yerel ağız zenginliğini gelecek nesillere aktarmayı hedefleyen gazeteci ve araştırmacı-yazar Yaşar Karaaslan, uzun yıllara dayanan titiz çalışması “Malatyaca” kitabını düzenlenen Kitap Fuarı’nda düzenlenen ilk imza günüyle okurların beğenisine sundu. Eser; Malatya’ya özgü deyimlerden sözlüğe, atasözlerinden dua ve beddualara, bilmecelerden kent irfanına kadar geniş bir yelpazeyi tek çatı altında topluyor.
“Fikrin Kıvılcımı Rahmetli Raşit Kısacık Üstadımızdan Geldi”
Kitabın ilk imza gününde fuar standında açıklamalarda bulunan araştırmacı-yazar Yaşar Karaaslan, “Malatyaca” eserinin ortaya çıkış hikâyesini ve arkasındaki manevi mirası anlattı. Çalışmanın temellerinin Merhum Gazeteci Raşit Kısacık’ın teşvikiyle atıldığını belirten Karaaslan, şu ifadeleri kullandı:
“Bu kitabın fikri rahmetli Raşit Kısacık üstadımızdan geldi. Beni her gördüğünde Malatya’nın yerel söylemlerini, ‘Yanın yere gele’, ‘Rengini taşıyalar’ gibi deyimlerini hatırlatır, bunların kayıt altına alınması gerektiğini söylerdi. Ondan aldığımız feyizle araştırmalara başladım. Yine rahmetli Mustafa Kuşçuoğlu’nun kaleme aldığı metinleri, 1930’lu ve 40’lı yılların birikimini inceledim.”
TDK Kayıtları İki Katına Çıkarıldı: 1500’ü Aşkın Deyim ve Atasözü Toplandı
Araştırma sürecinde Türk Dil Kurumu’nun (TDK) 2013 yılında yayımladığı “Yöresel Ağızlarda Atasözleri ve Deyimler” çalışmasını incelediğinde ufkunu genişlettiğini ifade eden Karaaslan, Malatya kültürüne dair mevcut envanteri katladığını vurguladı.
Resmi kayıtlarda Malatya yöresine ait 750 ila 800 civarında atasözü ve deyim yer alırken, yürüttüğü saha ve arşiv çalışmalarıyla bu sayıyı 1.500’ün üzerine çıkardığını belirten usta yazar, dostlarının ve kitapseverlerin teşvikiyle bu birikimi kitaplaştırdığını söyledi.
“Geçmişin Tespiti Hayatın Tarifidir”
Malatya ağzında yer alan deyimlerin ve atasözlerinin sadece birer kelime dizilimi olmadığını, her birinin ardında derin bir hayat tecrübesi ve felsefe barındırdığını vurgulayan Yaşar Karaaslan, sözlerini şu anlamlı örnekle sürdürdü:
“Geçmişte büyüklerimiz öyle harika tespitler yapmış ki adeta hayatı tarif etmişler. ‘Yükseğe harman kurma yel alır, dere yatağına ev yapma sel alır, yaşlılıkta genç alma el alır’ kelamı bunlardan sadece biridir. Bu sözler hem yaşam kılavuzu hem de kentin sosyolojik hafızasıdır. Malatya yöresi ve kültür dili başlı başına keşfedilmeyi bekleyen bir cevherdir.”
Malatya’nın unutulmaya yüz tutan dil mirasına sahip çıkan “Malatyaca”, hem kentin kültür tarihine ışık tutan araştırmacılar için kaynak bir eser hem de her Malatyalının evinde bulunması gereken temel bir başucu kitabı niteliği taşıyor.
