Avrupa Birliği coğrafi işaret tesciliyle uluslararası koruma altında bulunan Malatya Kayısısı, Baskil Kayısı Çalıştayı’nın sonuç bildirgesindeki “Malatya Kayısısı şemsiyesi altındaki bağımlılık sona ermeli” ifadesiyle tartışmanın merkezine taşındı. Baskil’de yetiştirilen kayısının ayrı bir adla tescillenmesi ve dünya pazarlarına sunulması istendi.
Dünya çapında tanınan ve Malatya ekonomisinin en önemli ihracat ürünleri arasında yer alan Malatya kayısısına karşı Elazığ’ın Baskil ilçesinde ayrı bir marka oluşturulması için harekete geçildi.
Elazığ Ticaret ve Sanayi Odası, Baskil Belediyesi, Elazığ Tarımsal Kalkınma Kooperatifi (ETAK) ve Baskil Yerel Eylem Grubu Derneği iş birliğiyle düzenlenen Baskil Kayısı Çalıştayı’nın sonuç bildirgesi kamuoyuyla paylaşıldı.
Baskil Belediyesi Çok Amaçlı Düğün Salonu’nda 28 Ağustos 2026 tarihinde gerçekleştirilen çalıştaya Baskil Kent Konseyi, ETAK, muhtarlar, üreticiler, akademisyenler ve vatandaşlar katıldı.
“Bağımlılık sona ermeli” ifadesi dikkat çekti
Çalıştayın sonuç bildirgesinde, Baskil’de yetiştirilen kayısının “Baskil Kayısısı” adıyla coğrafi işaret tescili alması istendi.
Bildiride, “Malatya Kayısısı şemsiyesi altındaki bağımlılık sona ermeli, Baskil kendi marka değerini oluşturmalıdır” ifadelerine yer verildi. Tüketiciye “Baskil Kayısısı” etiketiyle yalnızca ilçede yetiştirilen ürünlerin sunulması, taklit ve ürün karışıklığının önlenmesi talep edildi.
Dünyanın önemli kayısı üretim merkezlerinden olan Malatya’nın adıyla özdeşleşen ve Avrupa Birliği’nde coğrafi işaret tescili bulunan “Malatya Kayısısı”ndan bağımsız bir marka oluşturulması çağrısı, kayısı sektöründe yeni bir tartışmanın kapısını araladı.
Malatyalı tüccarlara yönelik tartışmalı iddia
Sonuç bildirgesinde Malatyalı kayısı tüccarlarına yönelik dikkat çekici bir iddia da yer aldı. Bazı tüccarların Özbekistan, İran ve Iğdır gibi farklı bölgelerden getirilen kayısılarla piyasayı manipüle ettiği ileri sürülerek bunun engellenmesi istendi.
Ancak bildirgede, Malatyalı tüccarları hedef alan bu iddiaya ilişkin herhangi bir somut bilgi veya belge paylaşılmadı.
Ayrı tescil marka bütünlüğünü nasıl etkileyecek?
Baskil’de yetiştirilen kayısının ayrı bir coğrafi işaret ve markayla pazarlanması talebi, bölgesel ürünlerin kendi kimlikleriyle ekonomiye kazandırılması açısından değerlendirilirken, Malatya Kayısısı’nın yıllar içerisinde oluşan uluslararası marka değerinin bölünmesine yol açıp açmayacağı sorusunu da gündeme getirdi.
Baskil’in Malatya’ya komşu olması, benzer iklim koşullarında kayısı üretimi yapılması ve ürünlerin uzun yıllardır Malatya merkezli ticaret ağı üzerinden pazara sunulması nedeniyle ayrı marka girişimleri zaman zaman tartışmalara neden oluyor.
Soğuk hava deposu ve Şira Pazarı talebi
Bildiride, ETAK’ın üreticiden adil fiyatla ürün alması, yalnızca Baskil’de yetiştirilen kayısıları kabul etmesi ve “Torku Modeli” benzeri üretici odaklı bir sisteme dönüştürülmesi önerildi.
Hasat döneminde üreticilerin ürünlerini düşük fiyatla satmak zorunda kalmaması için devlet destekli faizsiz kredi verilmesi, modern soğuk hava deposu ve lojistik merkezi kurulması, kayısının frigorifik demir yolu vagonlarıyla büyükşehirlere taşınması talep edildi.
Baskil merkezli bir Şira Pazarı kurulması, kadın kooperatiflerinin üretim ve paketleme süreçlerinde daha etkin görev alması, kayısıdan katma değerli ürünler üretilmesi ve doğrudan satış için e-ticaret altyapısı oluşturulması da bildirgede yer aldı.
Avrupa ve Körfez ülkeleri hedefleniyor
Baskil kayısısının başta Almanya, Hollanda ve Belçika olmak üzere Avrupa ülkelerine “Baskil Kayısısı” markasıyla ihraç edilmesi istendi. Uzak Doğu ve Körfez ülkelerinde yeni pazarlar oluşturulması, ulusal ve uluslararası fuarlara katılım sağlanması önerildi.
Baskil Kayısı Çalıştayı’nın her yıl düzenlenmesi ve alınan kararların ilgili kamu kurumlarına gönderilmesi kararlaştırıldı. Ayrı coğrafi işaret ve marka talebinin, Avrupa Birliği tescilli Malatya Kayısısı’nın üretim, pazarlama ve marka bütünlüğüne olası etkilerinin önümüzdeki süreçte sektör temsilcileri arasında tartışılması bekleniyor.
