Darende ilçesindeki Heyiketeği Mezarlığı’nda yer alan tarihi mezar taşlarının doğal etkenler ve insan müdahaleleri nedeniyle zarar gördüğü belirtilirken, uzmanlar alanın korunması için önlem alınması gerektiğini vurguladı.
Malatya’nın Darende ilçesinde bulunan Heyiketeği Mezarlığı’ndaki tarihi mezar taşları, doğal koşulların yanı sıra insan kaynaklı müdahaleler nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Doktor Öğretim Üyesi Ayşe Yolcu, mezarlığın acilen koruma altına alınması gerektiğini belirtti.
Fotogrametri Yöntemi Kullanıldı
Niğde Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk İslam Sanatları Tarihi Anabilim Dalı’nda görev yapan Yolcu, doktora çalışması kapsamında Darende’deki mezar taşlarını uzun yıllardır incelediklerini ifade etti. Çalışmalar sırasında modern tekniklerden faydalandıklarını aktaran Yolcu, mezar taşlarının fotogrametri yöntemiyle drone destekli olarak görüntülendiğini, elde edilen verilerle plan ve kesitlerin oluşturulduğunu kaydetti.
Yöresel Özellikler Dikkat Çekiyor
Heyiketeği Mezarlığı’nda yer alan mezar taşlarının Türkiye genelinden farklı özellikler taşıdığına dikkat çeken Yolcu, özellikle kadın mezar taşlarının oranının dikkat çekici seviyede olduğunu belirtti. Yöreye özgü saç örgülü ve farklı başlık tiplerinin mezar taşlarında yoğun şekilde yer aldığını dile getiren Yolcu, bu durumun bölgeye özgü kültürel bir zenginlik sunduğunu ifade etti.
İnsan Kaynaklı Tahribat Artıyor
Yaklaşık 47 hektarlık alanda yapılan incelemelerde toplam 724 mezar taşının tespit edildiğini belirten Yolcu, bunların önemli bir kısmının zamanla yok olduğunu söyledi. Mezar taşlarının büyük bölümünün mermer yerine daha kolay aşınan taşlardan yapılmış olmasının doğal tahribatı artırdığını kaydeden Yolcu, insan müdahalesinin ise süreci daha da hızlandırdığını vurguladı.
Özellikle yeni definler sırasında tarihi mezar taşlarının yerinden söküldüğünü ifade eden Yolcu, mezarlık içerisinde yapılan çeşme, yol ve ağaçlandırma çalışmalarının da mevcut yapıya zarar verdiğini dile getirdi. Yolcu, bazı mezar taşlarının kısa süre içerisinde yerinden kaybolduğunu ve bu durumun saha çalışmalarında bizzat gözlemlendiğini aktardı.
Defin Yasağı Talebi
Mezarlığın sit alanı olmasına rağmen defin yasağının bulunmadığına dikkat çeken Yolcu, bu durumun tarihi dokunun korunmasını zorlaştırdığını belirtti. Yolcu, “Bu alanın koruma altına alınması, yeni definlerin durdurulması ve mezar taşlarının dijital ortamda kayıt altına alınması gerekiyor” dedi.
Kültürel Miras Tehlike Altında
Tarihi mezar taşlarının önemli bir kültürel miras olduğuna işaret eden Yolcu, gerekli önlemlerin alınmaması halinde bu değerlerin kısa sürede tamamen yok olabileceği uyarısında bulunarak, yetkilileri harekete geçmeye davet etti.
