Malatya’da geçtiğimiz yıl başta kayısı olmak üzere birçok tarım ürününde ciddi kayıplara yol açan don felaketinin ardından, bu yıl için gündeme gelen don riski üreticileri tedirgin ediyor.
Bilgi Yolu Eğitim Kültür ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (BİLSAM) Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. İbrahim Gezer, geçen yıl yaşanan don nedeniyle üreticilere geçmiş olsun dileklerini ileterek, yeni sezon için bereket temennisinde bulundu.
Bu yıl geniş çaplı bir don beklemediğini ifade eden Gezer, “Ciddi zararlar verecek bir don öngörmüyorum. Ancak tamamen risksiz bir dönemden söz etmek mümkün değil. Lokal düzeyde don olayları görülebilir” dedi.
Malatya’da don olaylarının belirli aralıklarla tekrar ettiğine işaret eden Gezer, son 20 yılda 2004, 2010, 2014, 2020 ve 2025 yıllarında önemli donların yaşandığını belirterek, bu döngüye göre önümüzdeki birkaç yıl büyük çaplı don riskinin düşük olabileceğini kaydetti.
Meteorolojik tahminlerin değişkenlik gösterdiğini vurgulayan Gezer, önümüzdeki günlerin dikkatle takip edilmesi gerektiğini söyledi.
Kayısıda en kritik dönemlere de değinen Gezer, bitkinin gelişim evrelerine göre dona dayanıklılığın değiştiğini belirtti. Özellikle meyvenin küçük olduğu dönemde riskin arttığını ifade eden Gezer, sıcaklığın -1 derecenin altına düşmesiyle zararın başladığını, -3 derecede ise ürünün tamamen kaybedilebileceğini dile getirdi.
Üreticilere sigorta yaptırmaları çağrısında bulunan Gezer, donun türüne göre mücadele yöntemlerinin değiştiğini aktardı. Malatya’da daha çok radyasyon donlarının görüldüğünü belirten Gezer, bu tür donlara karşı bahçede ateş yakma, yağmurlama sulama ve rüzgâr fanlarının kullanılabileceğini söyledi.
Adveksiyon donlarının ise daha yıkıcı olduğuna dikkat çeken Gezer, bu tür risklere karşı rüzgâr kıran oluşturulmasının önemine işaret ederek, bahçe çevresine servi, ladin ve ardıç gibi ağaçların dikilmesini önerdi.
Yağmurlama sulama sisteminin doğru uygulandığında -8 ila -10 dereceye kadar koruma sağlayabildiğini belirten Gezer, sistemin kesintisiz çalışmasının hayati önem taşıdığını vurguladı. Kısa süreli kesintilerin dahi ciddi zararlara yol açabileceğini ifade eden Gezer, yanlış zamanda yapılan sulamanın ise fayda yerine zarar getirebileceğini kaydetti.
Aşırı su kullanımının risk oluşturabileceğini belirten Gezer, drenaj sistemlerinin kurulmasının önemine dikkat çekti.
Üreticilere teknik bilgiye ulaşmaları ve bilimsel yöntemleri uygulamaları çağrısında bulunan Gezer, hazırlanan kaynak ve raporların yol gösterici olacağını ifade etti.
