Malatya Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Ramazan Özcan, borsa binasında düzenlediği basın toplantısında lisanslı depoculuk, ihracat verileri ve hayata geçirilmesi planlanan elektronik satış salonuna ilişkin kapsamlı açıklamalarda bulundu.
Malatya Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Ramazan Özcan, borsa binasında düzenlenen basın toplantısında tarım ekonomisinin mevcut durumu, lisanslı depoculuk sistemi, ihracat performansı ve elektronik satış salonu projesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Lisanslı depolarla 20 bin tonluk ürün sirkülasyonu sağlandı
Malatya’da hayata geçirilen lisanslı depoların faaliyete başlamasından bu yana yaklaşık 20 bin ton ürün sirkülasyonunun gerçekleştiğini belirten Özcan, bu sistemin piyasada dengeleyici bir rol üstlendiğini ifade etti.
2025 yılında yaşanan olumsuzluklara da değinen Özcan, 12 Nisan’da meydana gelen ve Türkiye genelinde etkili olan zirai don sonrası ürününün tamamen kaybedildiğini hatırlattı. Buna rağmen, 2024 yılına ait ürünlerinin lisanslı depolarda muhafaza edilmesi sayesinde piyasada fiyat ve arz dengesinin sağlandığını vurgulayan Özcan, bu sürecin lisanslı depoculuğun kriz dönemlerinde ne denli stratejik bir mekanizma olduğunu net şekilde ortaya koyduğunu söyledi.
İhracatta gelir ve birim fiyatlar yükseldi
Göreve geldikleri dönemde Malatya’nın yıllık ihracat ortalamasının yaklaşık 210 milyon dolar seviyesinde olduğunu belirten Özcan, uzun yıllara yayılan ihracat verilerinin dikkatle analiz edildiğini ifade etti.
1978 yılından bu yana yapılan ihracat rakamlarına bakıldığında, birim fiyatların uzun süre 2–2,5 dolar bandında seyrettiğini aktaran Özcan, bugün gelinen noktada ihracat gelirinin 400–500 milyon dolar seviyelerine yaklaştığını, ortalama birim fiyatların ise yaklaşık 5 dolar düzeyine çıktığını kaydetti.
Bu yılın olağanüstü şartlar nedeniyle farklı bir tablo ortaya koyduğunu belirten Özcan, 2025 ihracat verilerinin ayrıca değerlendirilerek kamuoyuyla paylaşılacağını ifade etti.
Elektronik satış salonu ilk kez tanıtıldı
Basın toplantısında lisanslı depoculuk sistemiyle entegre edilen elektronik satış salonu hakkında da bilgi veren Özcan, bu alanın ilk kez kamuoyuna tanıtıldığını söyledi. Lisanslı depo içerisinde kurulan ve yaklaşık 30 masadan oluşan bu salonun, üretici ile ihracatçıyı doğrudan ve şeffaf bir zeminde buluşturacağını vurguladı.
Sistemin işleyişine ilişkin detayları paylaşan Özcan, üreticinin hasadını tamamladıktan sonra ürününü ister lisanslı depoya koyarak ister doğrudan satışa sunarak borsaya müracaat edeceğini, sürecin şeffaf borsa mekanizmasıyla yürütüleceğini belirtti.
Laboratuvar süreci ve şeffaf fiyatlama modeli
Satışa sunulan ürünlerin öncelikle sınıflandırıcı laboratuvara alındığını belirten Özcan, burada tüm kalite analizlerinin yapıldığını ve ürün için detaylı bir ürün karnesi oluşturulduğunu ifade etti.
Daha sonra belirlenen numune miktarının yürüyen bant sistemiyle satış salonuna ulaştırıldığını aktaran Özcan, cam bölme arkasında bulunan ihracatçıların ürünü eş zamanlı olarak inceleyerek fiyat vereceğini söyledi. En iyi fiyat oluşana kadar sürecin devam edeceğini, üreticinin bu fiyatı kabul etmesi halinde satışın anında gerçekleşeceğini dile getirdi.
Takasbank güvencesiyle ekonomik güvence
Satış sürecinde Takasbank’ın devreye girdiğini belirten Özcan, ihracatçı firmanın ürün bedelini karşılayacak ekonomik yeterliliğe sahip olup olmadığının sistem üzerinden kontrol edildiğini vurguladı. Bu sayede hem üreticinin alacağının güvence altına alındığını hem de üreticinin ürününü en iyi fiyattan satma imkânı bulacağını söyledi.
Özcan, bu modelle üreticinin tüccar tüccar dolaşmadan tek merkezde satış yapabileceğini, tüm süreci dijital ekranlar üzerinden takip edebileceğeni ifade etti. Özcan, arıca ihracatçıların birbirlerinin verdiği fiyatları görememesi sayesinde de rekabetin sağlıklı ve şeffaf bir zeminde yürütüleceğini kaydetti.
Avrupa mezat modeli örnek alındı
Kurulan yapının, Hollanda’da kesme çiçek satışlarının gerçekleştirildiği mezat sistemine benzer bir modelle tasarlandığını belirten Özcan, bu uygulamanın tarımsal ürünlerde fiyat istikrarını artıracağını ve piyasada disiplin sağlayacağını ifade etti.
Hedef 2026’da tam uygulama
Elektronik satış salonu uygulamasının 2025 yılında devreye alınmasının planlandığını ancak 12 Nisan’da yaşanan zirai don ve ciddi ürün kaybı nedeniyle sürecin ertelendiğini belirten Özcan, sektörün bu dönemde ciddi bir kriz yaşadığını söyledi. 2026 yılında iyi bir mahsul elde edilmesi halinde, lisanslı depo içindeki elektronik satış salonunun tam kapasiteyle devreye alınmasının hedeflendiğini vurgulayan Özcan, bu sistemin Malatya tarım ekonomisine ve ihracatına güçlü bir katkı sunacağını sözlerine ekledi.
